Nợ công Mỹ lần đầu vượt quá GDP kể từ sau Thế chiến II

Tính đến cuối tháng 3/2026, chỉ số nợ công Mỹ đã tăng lên mức 31.270 tỷ USD trong khi Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 31.220 tỷ USD, theo dữ liệu được công bố mới nhất đến từ Cục Phân tích Kinh tế (BEA).

Theo phóng viên thường trú tại Washington, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 đang đến gần (chỉ còn khoảng 6 tháng), Mỹ đã chạm tới một cột mốc tài khóa đáng lo ngại. Lần đầu tiên sau giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ hai, khối lượng nợ công của quốc gia này đã chính thức vượt qua tổng quy mô nền kinh tế.

Theo số liệu từ Cục Phân tích Kinh tế (BEA), tính đến hết quý I/2026, nợ quốc gia của Mỹ đã chạm ngưỡng 31.270 tỷ USD, cao hơn mức GDP 31.220 tỷ USD. Chỉ số nợ trên GDP hiện đã vượt mốc 100%, gấp đôi so với tỉ lệ trung bình trong lịch sử. 

Mỹ đã vượt qua một cột mốc mang tính biểu tượng: nợ quốc gia hiện lớn hơn GDP. Tuy nhiên, điều đáng lo không phải là mức tỷ lệ này mà là xu hướng. Điều quan trọng là lý do khiến tỷ lệ nợ/GDP cao như vậy, triển vọng vay nợ trong tương lai và dự báo về tăng trưởng cũng như chi phí vay.

Tờ Axios nhận định rằng, khi xét đến những yếu tố nêu trên, triển vọng tài khóa của Mỹ đang đặc biệt u ám, theo những cách chưa được phản ánh đầy đủ trong các cuộc thảo luận chính trị hàng ngày.

Sau Thế chiến II, tỷ lệ nợ/GDP của Mỹ phần lớn duy trì dưới mức 100%, trừ một giai đoạn ngắn trong đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, xu hướng hiện tại cho thấy một tương lai đầy áp lực khi Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) dự đoán tỷ lệ này sẽ đạt tới 120% trong vòng 10 năm tới. Cụ thể, CBO dự báo rằng nguồn thu liên bang trong những năm tới sẽ ở mức 17-18% GDP, trong khi chi tiêu vượt 23% GDP.

Với mức chênh lệch 6% GDP – cao hơn cả tốc độ tăng trưởng dự kiến – tỷ lệ nợ/GDP chắc chắn sẽ tiếp tục quỹ đạo đi lên. Trong các dự báo đó, chi phí trả lãi của chính phủ liên bang tăng vọt, vượt 1.500 tỷ USD và chiếm hơn 4% GDP vào năm 2031.

Hậu Thế chiến II, tỷ lệ nợ/GDP của Mỹ đã giảm mạnh khi chi tiêu thời chiến kết thúc và lực lượng lao động khu vực tư nhân bùng nổ nhờ binh sĩ trở về và bùng nổ dân số. Ở thời điểm hiện tại, tỷ lệ người Mỹ đến tuổi nghỉ hưu đang tăng nhanh, tăng trưởng lực lượng lao động chậm lại đáng kể do chính sách nhập cư hạn chế, và chính quyền của Tổng thống Donald Trump tìm cách tăng chi tiêu quân sự.

Một giải pháp tiềm năng giúp xoay chuyển tình thế hiện tại là đà phát triển của AI. Bằng cách thúc đẩy năng suất lao động và mở rộng tổng sản phẩm quốc nội (GDP), AI có thể làm giảm áp lực nợ. Tuy nhiên, hiệu quả này có thể bị hạn chế do ngân sách nhà nước hiện nay vẫn phụ thuộc phần lớn vào thuế thu nhập cá nhân – một nguồn thu có nguy cơ bị ảnh hưởng nếu AI thay thế con người.

Axios nhận định, việc nợ quốc gia của Mỹ đạt 100% GDP tự thân không phải là vấn đề đáng lo và cũng không phải là một ngưỡng “ma thuật”. Điều đáng lo là cách mà mức nợ này hình thành và những gì sẽ xảy ra tiếp theo.